Müzik - Diziler

MüzikMüzik Teorisi | | Barış Çelik<bariscelikweb@gmail.com>

Diziler, yarım, tam ve diğer aralıklardan seslerin düzenlenmesiyle oluşan nota gruplarıdır. Besteciler, dizileri bestelerinin kaynak noktası olarak kullanmaktadır. Seçtikleri dizinin sesleriyle bir melodi ve armoni oluştururlar.

Diziler, başladıkları sesin bir oktav üzerinde yine aynı seste biter. Diziler, aşağıdaki başlıklara ayrılabilir:

  • Majör Dizi
  • Minör Dizi
  • Kromatik Dizi
  • Pentatonik Dizi
  • Tam Ses Dizisi
  • Oktatonik Dizi

Majör Diziler

Majör diziler, yarım ve tam seslerden oluşur. 2 tam, 1 yarım, 3 tam, 1 yarım şeklinde ilerleyen diziler, majör dizilerdir (T-T-Y-T-T-T-Y).

Do Majör Dizisi

Minör Diziler

3 tip minör dizi vardır.

  • Doğal minör
  • Armonik minör
  • Melodik minör

Doğal Minör

1 tam, 1 yarım, 2 tam, 1 yarım, 2 tam şeklinde ilerleyen dizilerdir (T-Y-T-T-Y-T-T).

Fa minör

Armonik Minör

Doğal minörün 7. derecesinin yarım ses tizleştirilmesi ile oluşan dizidir (T-Y-T-T-Y-A2-Y).

Fa Armonik Minör

Melodik Minör

Melodik minör dizisi ise biraz farklıdır. Doğal minör dizisinin 6. ve 7. seslerinin tizleştirilmesi ile oluşur. Genellikle çıkıcı cümleler için kullanılır ve ardından kullanılan inişler doğal minör olmalıdır.

Fa Melodik Minör

Kromatik Dizi

Kromatik dizi, yarım seslerden oluşur (Y-Y-Y-Y-Y-Y). Re sesinden başlayarak yarım ses ilerlemek suretiyle oktav RE sesine diyezlerle(♯) gidersek kromatik diziyi oluştururuz. Aynısını, oktav RE sesinden inerek de bemollerle (♭) gerçekleştirebiliriz.

Kromatik Dizi

Kromatik dizinin en kallavi örneklerinden biri, Shine filminden alınmış bir kesit:

Pentatonik Dizi

Pentatonik diziler 5 farklı sesten oluşur. En çok bilineni majör pentatonik diziler ve minör pentatonik dizilerdir. Piyanoda siyah tuşlara bastığınızda pentatonik çalmış olursunuz.

Herhangi bir majör dizinin 4. ve 7. derecesini diziden çıkardığınızda majör pentatonik hâlini elde etmiş olursunuz. Aynı şekilde herhangi bir minör dizinin 2. ve 6. derecesini diziden çıkardığınızda minör pentatonik hâlini elde etmiş olursunuz.

Majör ve Minör Pentatonik Dizi

Tam Ses Dizisi

Tam ses dizisi, adından anlaşılacağı üzere yalnızca tam ses aralıklarından oluşur.

Do Tam Ses Dizisi

Oktatonik Dizi

Oktatonik dizi, yarım aralık ve tam aralıklardan oluşan 8 sesin meydana getirdiği bir dizidir. Bir tam bir yarım olmak üzere devam eder.

Re Oktatonik Dizisi

Re Oktatonik Dizisi